BAKÜ-TİFLİS-CEYHAN HAM PETROL BORU HATTI

Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı Projesi, Azerbaycan'da üretilen ham petrolün boru hattı ile Gürcistan üzerinden Ceyhan'daki bir deniz terminaline, buradan da tankerlerle dünya pazarlarına ulaştırılmasını amaçlamaktadır. Proje taraflarınca yürütülen muhtelif görüşmeler ve yoğun çalışmalar sonucunda karşılıklı niyet ve yükümlülükleri belirleyen bir dizi Mutabakat Zapt'ları, Deklarasyonlar, Protokol'ler ve Anlaşmalar imza altına alınmıştır. (www.btc.com.tr ) 3 Kasım 2000 tarihinde Projeyi desteklemek üzere sekiz şirketten oluşturulan Sponsor Grup 17 Ekim 2000'de Sponsor Grup Finansman ve İşbirliği Anlaşması'nı imzalamıştır. Sponsor Grup üyeleri Ana İhraç Boru Hattı (MEP) Katılımcıları olarak anılmaktadır.

Projenin, Fransız TotalFinaElf, Japon Inpex ve Amerikan ConocoPhilips firmalarının da katılımıyla Sponsor Grup içerisindeki şirketler ve payları zaman içerisinde değişmiş olup, pay dağılımının son hali aşağıdaki gibi oluşmuştur:

Projenin ilk aşaması olan "Temel Mühendislik" çalışması, 15 Kasım 2000 tarihinde başlatılmış ve 15 Mayıs 2001 tarihinde başarıyla tamamlanmıştır.

Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı Projesi'nin tamamlanan "Temel Mühendislik" çalışmalarının hemen ardından başlayan "Detay Mühendislik" çalışması ise 18 Haziran 2002 tarihinde tamamlanmıştır.

Detay Mühendislik aşaması için 28 Ağustos 2002 tarihinde MEP Katılımcıları'ndan İş Tamamlama Belgesi, 29 Ağustos'ta ise Arazi Edinim ve İnşaat Aşaması için İşe Başlama Bildirimi alınmıştır.

MEP Katılımcıları'ndan alınan "İşe Başlama Bildirimi" ile 10 Eylül 2002 itibarıyla projenin üçüncü aşaması olan "Arazi Temin ve İnşaat Aşaması" başlatılmıştır.

Proje'nin Teknik Özellikleri

• Maksimum Kapasite 50 Milyon ton/yıl (1 Milyon varil/gün)
• Toplam uzunluk 1,730 km
• Türkiye kesimi 1,070 km
• Çıkış noktası Sangachal (Bakü-Azerbaycan)
• Varış noktası Ceyhan Terminali, Türkiye
• Boru çapı 42-inç ve 34-inç
• Dizayn basıncı 100 Bar
• Pompa istasyonu 10-12
• Türkiye 4
• Petrol gravitesi 330 API

Bakü-Tiflis-Ceyhan Ana İhracat Boru Hattı Sponsor Grubu'nun üyesi olan firmalar, 1 Ağustos 2002 tarihinde, Londra'da bir araya gelerek, inşaat ve işletme faaliyetlerini yürütmek amacıyla "BTC Co." (BTC Anonim Şirketi) ve finansman işlerinden sorumlu olmak üzere ise "BTC Investment" (BTC Yatırım) şirketlerini kurmuşlardır. Bu, petrol şirketlerinin, BTC hattının hayata geçirilmesi konusundaki kararlılıklarının en somut ifadelerinden biri olmuştur.

Boru hattının 2005 yılında  faaliyete geçirilmesi planlanmaktadır.

Seçilen inşaat müteahhitleri şunlardır:
 

• Boru Hattı Lot A: Tepe-Nacap JV (Nacap-Hollanda)
       Gürcistan sınırı, Posof'dan Erzurum-Pasinler'e
• Boru Hattı Lot B: Streicher-Haustadt&Timmermann-Günsayıl-Alarko JV
       (Streicher ve Haustadt&Timmermann-Almanya)
       Erzurum-Pasinler'den Sivas-Altınyayla'ya
  ·         Boru Hattı Lot C: Punj Lloyd-Limak (Punj Lloyd-Hindistan)
       Sivas-Altınyayla'dan Ceyhan Terminaline
  ·         Pompa İstasyonları: Tepe
       4 pompa istasyonu ve bir basınç düşürme istasyonu (IPT)
       PT1: Ardahan-Posof
       PT2: Erzurum-Pasinler
       PT3: Erzincan-Çayırlı
       PT4: Sivas-Altınyayla
       IPT: Kahramanmaraş-Göksun
  ·         Ceyhan İhraç Terminali: Tekfen

Seçilen malzeme tedarikçileri şunlardır:

·        Hat Boruları:
1-Noksel-Mannesmann-Ümran-Mitsui Konsosiyumu (Mitsui-Japonya)
2-Salzgitter International (Almanya)+Europipe (Almanya)
·        Hat Vanaları: MSA (Çek Cumhuriyeti)
·        Pompalar: Wartsila (Finlandiya)
·        Ölçüm Sistemler: FMC (Norveç)
·        Fiber Optik Kablo: Corning Kablo
·        İskele Kazık Boruları ve Teçhiz Boruları: Noksel-Mannesmann-Ümran Konsorsiyumu
·        Fabrikasyon Boru Dirsekleri: Salzgitter International (Almanya)

Projenin 3 lot olarak başlatılan boru hattı yapım çalışmaları, istasyonlar ve pompa binaları ile Ceyhan terminalindeki inşaat çalışmaları devam etmektedir.
Proje'nin Çevresel Etki Değerlendirme Raporu 13 Şubat 2004 tarinde Dünya Bankası tarafından onaylanmıştır.
Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı Projesi ile Türkiye, Güney Kafkasya ve Orta Asya'yı, Türkiye ve Akdeniz'e bağlaması planlanan ve "Doğu-Batı Enerji Koridoru" olarak adlandırılan sağlam bir güvenlik koridoru oluşturmayı ve bu sayede Batı'nın çok önem verdiği bir mesele olan "enerji arz güvenliği" açısından sağlam bir temel atılmasını garantilemiş olmaktadır. Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı Projesi ile jeopolitik gücünü sağlamlaştıracak Türkiye, ayrıca, Türk Boğazları'ndaki aşırı trafik yükünden kaynaklanan geçiş risklerinin en aza indirilmesi açısından da son derece büyük bir öneme sahiptir.